Controleer overdruk en transparantie in je PDF

Wat is overdruk?

Bij drukken wordt normaal elke kleur uitgespaard: waar een rood vlak op een blauwe achtergrond staat, drukt de pers daar geen blauw. Overdruk zet dat uit: het rode vlak wordt over het blauw heen gedrukt en de inkten mengen tot paars. Overdruk is een eigenschap per object, die je in InDesign en Illustrator aan of uit zet in het venster Kenmerken.

Op een scherm zie je overdruk alleen als je Overdrukvoorbeeld aanzet. Daarom gaat het vaak mis: het bestand ziet er goed uit, en het drukwerk niet.

Waarom staat zwarte tekst op overdruk?

Omdat het het drukken makkelijker maakt. Kleine zwarte tekst op een gekleurde achtergrond wordt met overdruk over de kleur heen gedrukt. Verschuiven de drukplaten een fractie, dan zie je dat niet. Zonder overdruk zou de achtergrond onder de letters worden uitgespaard, en bij een verschuiving zie je witte randjes langs de letters.

Drukkers zetten 100% zwart daarom vaak automatisch op overdruk. Voor grote zwarte vlakken op een kleurige achtergrond is dat minder gewenst: de achtergrond schijnt erdoorheen en het zwart wordt ongelijk. Gebruik daar diep zwart zonder overdruk.

Wat gebeurt er met wit op overdruk?

Het verdwijnt. Wit is in druk geen inkt maar de afwezigheid van inkt. Een wit object op overdruk drukt niets over de achtergrond heen, dus de achtergrond blijft gewoon staan. Witte tekst op een blauw vlak wordt onzichtbaar. Dit is de meest voorkomende overdrukfout en de controle geeft er altijd een fout voor.

Het ontstaat vaak als tekst eerst zwart was met overdruk aan, en daarna wit is gemaakt. De overdrukinstelling blijft dan staan. Oplossing: selecteer de witte objecten en zet Overdruk vulling uit.

Wat is transparantie en moet je die afvlakken?

Transparantie is alles wat doorschijnt: een dekking van 50%, een slagschaduw, een verloop naar transparant, een mengmodus zoals Vermenigvuldigen. Sinds PDF 1.4 kan een PDF die echt bevatten, en moderne drukpersen kunnen ermee omgaan.

Afvlakken, in het Engels flattening, zet transparantie om in losse ondoorzichtige stukjes en afbeeldingen. Vroeger was dat verplicht, en PDF/X-1a eist het nog steeds. Het nadeel is dat tekst die een schaduw raakt in stukjes wordt gehakt of een pixelafbeelding wordt, met zichtbare randen. Vraagt je drukker niet om afvlakken, laat de transparantie dan staan en lever PDF/X-4 aan.

De controle meldt transparantie als informatie, niet als fout: de meeste drukkers verwerken het goed. Vraagt je drukker om PDF/X-1a, dan vlakt je ontwerpprogramma bij het exporteren af.

Wat is het verschil tussen PDF/X-1a en PDF/X-4?

PDF/X is een reeks ISO normen (ISO 15930) voor drukbestanden. Ze leggen vast wat er wel en niet in een bestand mag, zodat drukker en klant dezelfde verwachting hebben.

Wat zijn lagen en waarom waarschuwt de tool ervoor?

Lagen in een PDF, optionele inhoudsgroepen, kunnen aan of uit staan. Een verborgen laag drukt de ene RIP wel en de andere niet. Een bestand met bijvoorbeeld een laag Nederlands en een laag Engels, of een verborgen laag met opmerkingen, is daardoor onvoorspelbaar.

Voor drukwerk lever je een bestand zonder lagen aan, met alleen de zichtbare inhoud. In InDesign kies je bij het exporteren onder Lagen exporteren voor Zichtbare en afdrukbare lagen, of je gebruikt PDF/X-1a of X-3, die lagen niet toestaan.

Wat betekent de uitkomst?

Het rapport meldt per pagina.

• Wit op overdruk: een fout. Zet overdruk uit op de witte objecten en exporteer opnieuw.
• Overdruk op andere kleuren dan zwart: informatie. Bedoeld, bijvoorbeeld als effect? Dan goed. Niet bedoeld? Zet het uit.
• Transparantie, mengmodus of zacht masker: informatie. Prima voor PDF/X-4; afvlakken als je drukker PDF/X-1a vraagt.
• Lagen of verborgen lagen: een aandachtspunt. Lever zonder lagen aan.
• PDF/X aanduiding of uitvoerprofiel: informatie over wat het bestand over zichzelf zegt. De controle kijkt naar de inhoud, niet alleen naar het label.

Veelvoorkomende problemen met overdruk en transparantie

Dit zien we het vaakst.

• Witte tekst of een wit logo op overdruk, overgenomen van een zwarte versie.
• Een steunkleur op overdruk over een foto, waardoor de foto erdoorheen schijnt.
• Een slagschaduw over een steunkleur: na afvlakken een zichtbaar rechthoekje.
• Een verloop naar transparant dat na afvlakken banden vertoont.
• Een verborgen laag met de oude versie van een tekst die bij de drukker alsnog meegaat.
• Een bestand dat PDF/X-1a claimt maar toch RGB bevat, omdat het achteraf is bewerkt.

Veelgestelde vragen

Verwante onderwerpen en tools

• Kleuren controlerenRGB, CMYK, steunkleuren en kleurprofielen in je PDF.
• Lettertypen controlerenZijn alle fonts ingesloten en is de tekst groot genoeg?
• PDF infoAlle technische feiten van je bestand, zonder oordeel.
• PDF controleren voor drukwerkDe volledige controle: formaat, afloop, resolutie, kleur, lettertypen en overdruk in één rapport.